To pierwsze tak kompleksowe badanie łączące genetykę, epigenetykę, styl życia oraz wygląd twarzy w analizie procesów starzenia się człowieka. Jego wyniki mogą mieć znaczenie nie tylko dla dermatologii i medycyny prewencyjnej, ale również dla przemysłu kosmetycznego oraz… kryminalistyki.
Twarz jako „mapa” biologicznego starzenia
W ramach projektu przebadano 735 osób z populacji polskiej. Każdej z nich wykonano trójwymiarowy skan twarzy, a następnie przeanalizowano dane genetyczne oraz epigenetyczne, w tym metylację DNA — mechanizm, który odzwierciedla wpływ środowiska i stylu życia na aktywność genów.
Badania wykazały, że:
- tempo starzenia się skóry twarzy wynika z interakcji genów i czynników środowiskowych,
- niektóre geny mają związek z powstawaniem zmarszczek,
- styl życia, w tym poziom stresu, BMI, aktywność fizyczna, palenie papierosów, wykształcenie oraz status socjoekonomiczny istotnie wpływają na wygląd skóry.
Innymi słowy: starzenie się nie jest wyłącznie zapisane w DNA — w dużej mierze „piszemy je” naszymi codziennymi wyborami.
Zegary epigenetyczne — nowe narzędzie diagnostyczne
Kluczowym elementem badań były tzw. zegary epigenetyczne, czyli modele pozwalające oszacować biologiczny wiek organizmu na podstawie wzorców metylacji DNA.
Naukowcy dowiedli, że osoby z przyspieszonym starzeniem biologicznym:
- miały więcej zmarszczek,
- wykazywały silniejsze oznaki fotostarzenia (uszkodzeń skóry wywołanych promieniowaniem UV),
- były postrzegane jako starsze przez niezależnych obserwatorów.
To sugeruje, że zegary epigenetyczne mogą znaleźć zastosowanie w dermatologii – zarówno w diagnostyce, jak i w planowaniu spersonalizowanych terapii przeciwstarzeniowych.
Niespodziewane znaczenie dla kryminalistyki
W badaniach uczestniczyło również Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Policji w Warszawie, co podkreśla praktyczny potencjał projektu. Dzięki lepszemu zrozumieniu zależności między DNA, metylacją a wyglądem twarzy, w przyszłości możliwe może być:
- dokładniejsze przewidywanie wieku nieznanej osoby na podstawie materiału biologicznego,
- bardziej precyzyjna rekonstrukcja wyglądu twarzy w celach śledczych.
Nowe geny, nowe wnioski
Szczególnie interesującym odkryciem był związek genu ZC3H4 z postrzeganym wiekiem twarzy. W innych badaniach gen ten wskazywano jako kluczowy dla utrzymania stabilności genomu — co ma znaczenie dla zdrowia komórek, starzenia oraz ryzyka chorób nowotworowych.
