Pierwsze „obchody” miały charakter demonstracji, podczas których doszło do starć z wojskiem, a następnie represji ze strony władzy carskiej. O wiele większy i jeszcze bardziej burzliwy przebieg miał miejsce 1 maja 1905 roku. Wówczas w Łodzi wybuchł strajk polityczny – PPS żądała wolnej Polski, a SDKPiL republiki, samorządu krajowego i 8-godzinnego dnia pracy. Podczas demonstracji doszło do starć z policją i wojskiem. Zabito 8 osób, a kilkadziesiąt zraniono. Po tych wydarzeniach w Łodzi normą stały się strajki, manifestacje uliczne i starcia. Była to również iskra zapalna do walk rewolucyjnych w 1905 roku w Łodzi, zwanych powstaniem czerwcowym.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku 1 maja był dniem, w którym robotnicy z Łodzi często przerywali pracę i wychodzili na ulice, organizując pochody i tak np. w 1923 roku na jego czele szedł ówczesny prezydent miasta Aleksy Rżewski. Tamte obchody zapisały się w historii szczególnie, bowiem odsłonięto wówczas Kolumnę Rewolucjonistów, upamiętniającą straconych uczestników walk z carską władzą z lat 1905-1907. Uroczystą przemowę wygłosił wówczas m.in. mecenas Piotr Kon, który w okresie Rewolucji 1905 roku bronił robotników przed carskim sądem. Pomnik, znajdujący się na Polesiu Konstantynowskim (obecnie Park na Zdrowiu) został zniszczony w 1939 roku przez niemieckich okupantów.
Święto przeradzało się w bójki
W okresie międzywojennym demonstracje pierwszomajowe przeradzały się niekiedy w bójki i masowe aresztowania (tak się zresztą stało we wspomnianym 1923 roku), a ulicami Łodzi kroczyło kilka pochodów, szafujących często sprzecznymi hasłami. W 1936 roku obchody Międzynarodowego Dnia Solidarności Ludzi Pracy miały bardzo gwałtowny przebieg. Według ówczesnych gazet, udział w nich wzięło nawet do 30 tysięcy osób. Niemal przez cały dzień dochodziło do zaczepek i bójek między socjalistami a endekami. Ci drudzy wznosili też antysemickie hasła. Obawiano się również prowokacji ze strony nielegalnych wówczas partii komunistycznych. Władze miasta były w gotowości do użycia wojska, a do Łodzi ściągnięto dodatkowe posiłki. Na szczęście nie było konieczności ich użycia.
Tuż po II wojnie światowej i w czasach PRL Międzynarodowy Dzień Solidarności Ludzi Pracy urósł do jednego z najważniejszych świąt w kalendarzu. Od 1950 roku był to dzień wolny od pracy. W jego przededniu w szkołach i zakładach pracy odbywały się akademie, podczas których wręczono nagrody, odznaczenia i premie. Już samego 1 maja odbywały się ogromne pochody, w których brali udział znani sportowcy czy ludzie kultury. Według gazet z tego okresu, w 1964 roku w pochodzie udział wzięło nawet 100 tysięcy osób.
Odgórne zasady świętowania
Przebieg święta był odgórnie sterowany przez PZPR. Co roku partia nakazywała m.in. kolejność pochodów czy tematykę haseł, które były wznoszone. Trybuna honorowa, na której znajdowali się najważniejsi politycy z Łodzi znajdowała się zazwyczaj w Pasażu Schillera, Placu Wolności bądź na Placu Zwycięstwa. Tego dnia odbywały się też imprezy sportowe, artystyczne i pikniki.
- NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE: TOP 10 Parku Krajobrazowego Międzyrzecza Warty i Widawki. Odkryj atrakcje
Co ciekawe, pochód pierwszomajowy nie odbył się w 1981 roku podczas tzw. karnawału Solidarności. Wówczas manifestowano jedynie przed Pomnikiem Czynu Rewolucyjnego w Parku na Zdrowiu. Także w trakcie stanu wojennego nie odbyły się żadne odgórnie organizowane przemarsze z okazji Międzynarodowego Dnia Solidarności Ludzi Pracy. Wrócono do nich dopiero w 1984 roku, a zdelegalizowana przez komunistyczny rząd NSZZ „Solidarność” organizowała opozycyjne obchody.
Od 1989 roku święto ma charakter spontaniczny, a w Łodzi nie są organizowane już oficjalne obchody. To nie znaczy jednak, że nie pamiętamy o nim i przede wszystkim o ludziach pracy. Od kilkunastu lat władze miasta bądź ich przedstawiciele składają 1 maja kwiaty na symbolicznym grobie Aleksego Rżewskiego, znajdującym się na Starym Cmentarzu przy ulicy Ogrodowej w Łodzi. „Ślady” po tym święcie widać też na mapie Łodzi. Od 1919 roku na Starym Polesiu znajduje się Aleja 1 Maja, a jedno z ulubionych rekreacyjnych miejsc Łodzian – Stawy Stefańskiego na Rudzie Pabianickiej – znajdują się w Parku 1 Maja.
