Mogę znów zacząć od zera – śmieje się Leon Weintraub, zapytany o znaczenie setnych urodzin.
W jego życiu takie „zaczynanie od nowa” powtarzało się wielokrotnie. I zawsze było dowodem siły, a nie rezygnacji. Sam określa się mianem „niepoprawnego optymisty” – i trudno o trafniejsze określenie.
Dorastał przy ulicy Kamiennej w Łodzi
Leon Weintraub urodził się w 1926 roku w żydowskiej rodzinie w Łodzi. Dorastał przy ul. Kamiennej – dziś Włókienniczej – w miejscu, gdzie w jednym z okien znajduje się dziś rzeźba „Kochankowie z ulicy Kamiennej”, nawiązująca do słynnej piosenki autorstwa Agnieszki Osieckiej. Ojca stracił, gdy miał zaledwie rok. Do wybuchu wojny ukończył sześć klas szkoły powszechnej. Zimą 1939 roku wraz z matką i siostrami został zmuszony do zamieszkania w Litzmannstadt Getto. W 1944 roku rodzina została deportowana do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau. Tam Leon, mający 18 lat, został oddzielony od bliskich. Dzięki spontanicznej decyzji, podjętej w ostatniej chwili, uniknął śmierci w komorach gazowych. Dołączył do transportu więźniów roboczych i trafił kolejno do obozów Gross-Rosen, Flossenbürg i Natzweiler-Struthof. Wyzwolony przez wojska francuskie krótko przed końcem wojny, przeżył to, co dla wielu było końcem świata.
Tkanka podskórna każdego człowieka jest taka sama
Po wojnie studiował medycynę w Getyndze. Wrócił do Polski i pracował jako ginekolog w Warszawie. W 1969 roku, w wyniku antysemickiej nagonki, stracił stanowisko ordynatora i został zmuszony do emigracji. Wraz z rodziną wyjechał do Szwecji, gdzie mieszka do dziś – w Sztokholmie, z żoną Evamarią. Lekarzem pozostał nie tylko z zawodu, ale i z filozofii życia.
Kiedy operowałem, widziałem, że tkanka podskórna każdego człowieka jest taka sama – niezależnie od poglądów, wyznania czy pochodzenia. A gdy jako położnik odbierałem porody, widziałem, że rodzące się dziecko nie ma uprzedzeń, nienawiści ani pogardy. Tego uczymy się dopiero później – powtarza.
Budować mosty między narodami i pokoleniami
Leon Weintraub przez całe życie budował mosty – między narodami, religiami, pokoleniami. Swoje doświadczenie uczynił misją. Wygłosił setki wykładów w szkołach i miejscach pamięci w Polsce, Niemczech i USA. Regularnie przyjeżdża do Łodzi, spotyka się z młodzieżą, bierze udział w rocznicach likwidacji Litzmannstadt Getto. Zawsze elegancki, w garniturze i z muchą, z charakterystycznym urokiem i poczuciem humoru. W 2022 roku ukazała się jego książka „Pojednanie ze złem” – opowieść o próbie pojednania, choć nie wybaczenia i o odpowiedzialności za pamięć. Leon Weintraub wierzy, że pozostawił po sobie ważny ślad. Choć od lat mieszka w Szwecji, Łódź pozostaje jego miastem. W 2025 roku decyzją Rady Miejskiej został Honorowym Obywatelem Miasta, odbierając symboliczne klucze do jego bram.
