W Łodzi jest ponad 2000 km sieci kanalizacyjnej, z czego ponad 250 km to kanały murowane. Właśnie trwają prace remontowe w ceglanych kolektorach ściekowych. Naprawia się je tylko zimą, gdyż w sezonie zimowym nie ma intensywnych opadów deszczu i tym samym nie ma zagrożenia nagłego zalania kanałów deszczówką. Obecnie naprawiane są kanały przy Parku Ocalałych, na Tymienieckiego, przelew burzowy Denna/Pienista i kanał na ul. Ossowskiego.
Ten ostatni ma zaledwie 140 cm wysokości, 315 metrów długości i biegnie wzdłuż ul. Ossowskiego, na Kozinach w Łodzi. Naprawy są konieczne, gdyż płynące ścieki oraz opary powodują erozję spoin między cegłami. Znaczne ubytki spoin mogą zagrozić stabilności konstrukcji kanałów.
Ekstremalne warunki i szczególne zasady bezpieczeństwa
Zanim rozpocznie się remont kanał jest myty, zniszczone spoiny są usuwane strumieniem wody pod bardzo wysokim ciśnieniem. Nowe fugi z odpornego na działanie ścieków cementu hutniczego nakłada się ręcznie specjalną kielnią do fugowania, zwaną potocznie „fugajzą”. Prace remontowe wykonuje się w bardzo trudnych warunkach – w ciasnych kanałach, przy płynących ściekach.
Podczas prac obowiązują szczególne zasady bezpieczeństwa. Przed zejściem ludzi pod ziemię kanały są odpowiednio przygotowywane: są wietrzone, sprawdzany jest poziom trujących gazów. Każdy z pracowników ZWiK Łódź musi mieć przy sobie czujnik wykrywający obecność siarkowodoru, tlenku węgla, metanu. Mierzony jest też poziom tlenu w powietrzu. Pracownicy obowiązkowo mają na sobie szelki ratunkowe, do których można zaczepić linę i przeprowadzić szybką ewakuację w przypadku utraty przytomności. Pracujących pod ziemią ubezpiecza czuwająca na powierzchni grupa ratunkowa, wyposażona w ucieczkowy aparat tlenowy, liny, windę ewakuacyjną oraz apteczkę.
Jak naprawia się kanały w Łodzi?
W ZWiK Łódź kanały murowane można naprawiać do wysokości powyżej 1 metra – tak zwane kanały przełazowe. Konstrukcję kanałów poniżej 1 metra wzmacnia się przy użyciu napełnianych sprężonym powietrzem elastycznych rękawów z włókna szklanego. Nasączone są one specjalnymi żywicami, które utwardzają rękaw pod wpływem promieni UV. Murowane kanały mają różne kształty: gruszkowe, jajowate oraz dzwonowe. Jest ich aż 40 rodzajów. Kanały dla Łodzi zostały zaprojektowane na początku XX wieku przez inżyniera Williama Heerleina Lindleya. To dzieła sztuki inżynierskiej. Uwagę przykuwa kunszt i precyzja ich wykonania. Sklepienia kolektorów wznoszono na drewnianych stelażach. Układano na nich po kilka warstw cegieł. Ostatni murowany kanał powstał w Łodzi w 1981 roku. Obecne kolektory buduje się z gotowych betonowych prefabrykatów.
Ciekawostka! Czym jest Fugajza?
Fugajza (od niem. fügen – łączyć, spajać) tak pracownicy ZWiK Łódź nazywają specjalną kielnię do wypełniania spoin między cegłami w kanałach. Zaprawę do fugowania cegieł nakłada się z drewnianego pojemnika zwanego „korytkiem”. A kineta - półkoliste koryto na dnie kanału, którym płyną ścieki lub deszczówka to „żłóbek”. „Kominek” - tak nazywane jest przez pracowników wyjście z kanału w kształcie komina.
